Ngọc bất trác bất thành khí, dân bất học bất tri lý

Trong xã hội phong kiến ngày xưa người thầy được đặt ở vị trí thứ hai trong mối quan hệ “Quân – Sư – Phụ”. “Quân – Sư – Phụ” là quan niệm được Khổng Tử nêu ra từ 2.500 năm trước. Theo Khổng Tử, địa vị của người thầy được nâng lên trên cả địa vị của người cha trong gia đình – sau ông vua là đến ông thầy rồi sau hết mới đến người cha. Người cha cũng có bổn phận dạy dỗ con cái của mình, nhưng trong xã hội xưa, người dạy dỗ con mình nhiều nhất, sát nhất, cả mặt kiến thức và đạo đức chính là người thầy.

Trong thời đại ngày nay, khi đất nước không còn chế độ phong kiến, nghĩa là không còn Vua thì khái niệm đó cần được hiểu là: “Quân có thể hiểu là “Đất nước”, là “Tổ quốc”, là “Pháp luật”; ngày xưa “Quân” đồng nhất với “Quốc” nhưng bây giờ thì Tổ quốc mới là trên hết; pháp luật vẫn ở nấc thang trên cùng vì pháp luật mang tính biểu trưng một cách chính thức cho quốc gia, dân tộc. Cũng như một quan niệm khác của Khổng Tử giờ vẫn được ghi trang trọng ở các trường học: “Tiên học lễ, hậu học văn”. “Lễ” ở đây không phải là “Tam cương, ngũ thường” như trước mà là đạo đức, nếp sống mới, nền nếp văn hóa, pháp luật hiện thời, phương pháp ứng xử trong các mối quan hệ… Nghĩa là, dù xem xét ở góc độ nào, theo quan niệm nào, vai trò của người thầy vẫn xứng đáng và phải được đặt một vị trí trang trọng trong xã hội nói chung và trong giáo dục nói riêng; không vì chủ nghĩa dân túy để rồi thầy giáo, cô giáo phải chịu cảnh “lưỡng đầu thọ địch”, nghĩa là trên thì Ban Giám hiệu đe nếu dạy dỗ “không ra sao”, để cho học sinh yếu kém cả kiến thức và đạo đức; dưới thì hàng hàng lớp lớp những phụ huynh sẵn sàng ăn thua đủ với thầy cô giáo nếu chẳng may lỡ tay răn đe học sinh, khi chúng hỗn láo, làm sai.

Ngày xưa, có một nhà giáo ở Nam kỳ kiện cha một học sinh. Nguyên nhân học sinh này lười biếng, không chịu học lại nghịch ngợm, bị thầy rầy và bắt quỳ gối nên mắc cỡ với bạn, uất ức về méc lại với cha. Ông này là người có địa vị trong tỉnh nên đã nổi giận, dắt con lại nhà thầy giáo để mắng thầy và làm thầy mất mặt. Thầy giáo đâm đơn kiện và vị thẩm phán cấp tỉnh đã xử cho ông giáo thắng, lại “tặng” cho người cha hồ đồ, bênh con vô lối kia một bài luân lý về phép xử sự với thầy của con.

Trông xưa lại ngẫm đến nay, nghĩ mà buồn cho “thân phận của người thầy” trong thời buổi ngày nay! Sự việc tối ngày 11/5, ông Nguyễn Như Ý, Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thường Tín (Hà Nội) cử đoàn công tác về trường THCS Tô Hiệu làm rõ việc cô giáo bắt học sinh quỳ trong lớp sau đó đã có quyết định “rất đúng quy trình” là đình chỉ công tác đối với cô Lê Thị Quy, chủ nhiệm lớp 9B, chỉ vì cô đã bắt một nam sinh quỳ một tiết học hôm 9/5, trước gần 30 em trong lớp.

Hình ảnh học sinh quỳ lan truyền trên mạng.

Dù cho Cô Quy đã giải thích hình phạt này do một số phụ huynh đề nghị, trước thực trạng học sinh không tuân thủ nội quy nhà trường. Tuy nhiên, đoàn công tác của phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thường Tín (Hà Nội) kết luận: “hành động của cô Quy không đúng quy định của ngành, vi phạm đạo đức nhà giáo, làm ảnh hưởng xấu đến hình ảnh giáo viên”. Quả là rất “anh minh và sáng suốt”; bảo sao mà học trò lại vô luân, bại lý, đánh cả thầy cô giáo; bảo sao mà một số phụ huynh chẳng nhảy chồm lên ngồi xổm trên đầu, trên cổ giáo viên! Chưa bao giờ nghề làm thầy lại bạc như thế! buồn cho những kẻ “chạy theo đuôi quần chúng”! buồn cho đại quan nhân của phòng giáo dục huyện Thường Tín vì thấy đúng không biết bảo vệ, thấy sai chẳng biết đấu tranh!

Cổ nhân có câu “ngọc bất trác bất thành khí, dân bất học bất tri lý”, ngọc thô phải được mài dũa thì mới sáng, vàng càng luyện lại càng trong; còn nhỏ mà không lo uốn nắn, sai phạm lại được người lớn bao che, dung túng, cổ súy; vậy khi lớn lên nó sẽ thành loại người gì?

Giờ cái gì cũng phạt người giáo viên được! Đánh, mắng để răn đe thì bảo bạo hành nó, phạt nó quỳ thì bảo làm nhục nó, không đếm xỉa tới thì bảo không quan tâm đến thế hệ tương lai! Thử hỏi dạy nó bằng cách nào, bằng lời ngon tiếng ngọt, bằng sự tâng bốc để ra đời thành gánh nặng cho xã hội hay sao? Làm một giáo viên đã khó, làm một giáo viên tận tâm còn khó hơn ngàn lần!

Người xưa các thầy dạy học trò hư hỏng bằng đòn roi, thậm chí đánh toét cả đít, vậy mà khi lớn lên họ vụt lớn thành người có ích cho xã hội, thậm chí trở thành những con người thuộc lớp “xưa nay hiếm” cả về trí tuệ và đạo đức. Vụ việc này thì sao? Chẳng trách đạo đức đối với một bộ phận không nhỏ của lớp thanh, thiếu niên ngày nay xuống cấp đến thế! Nhỏ không dạy đến khi lớn lên hư hỏng, sa vào tệ nạn, thậm chí là đâm cha, giết chú thì lúc đó ngửa mặt lên trời mà khóc than liệu có ích chi đây!

Tình trạng bạo lực trong học đường ngày càng gia tăng

Người xưa dạy người rất chú trọng đến cái tâm, cái nết của con trẻ, lấy tâm làm nền tảng để giáo dục, uốn nắn con người; đặc biệt là lúc còn có thể uốn nắn. Hình thức bên ngoài cũng rất quan trọng nhưng nội tâm mới là yếu tố quyết định. Giáo dục một con người trở nên hoàn thiện phải từ nơi chính tâm, biết điều hay, lẽ phải có thế khi lớn lên mới mong tu thân, tề gia, trị quốc và bình thiên hạ. Cây có ngay thì bóng mới thẳng, phải đào tạo thế hệ kế thừa có tâm hồn trong sáng và cao thượng mới có thể mong hình thành nên nhân cách lớn, làm nguyên khí của quốc gia, nhân tài cho đất nước. Muốn dạy trẻ thẳng ngay thì đôi khi phải có biện pháp răn đe chúng, phạt trẻ quỳ chẳng có gì là sai trái cả; có chăng, cái sai lớn nhất là cổ súy cho cái sai mà thôi. Trẻ con phải được giáo dục, phải được sự chung tay từ gia đình, nhà trường và xã hội; khuyến khích những việc làm tốt, trách phạt những việc làm sai; để rồi khi lớn lên nó biết đâu là đục, là trong; đâu là vinh, là nhục; chứ không phải là bảo vệ tất cả những gì chúng làm; làm như thế là giết chết cả một thế hệ!

Leave a Comment

Related posts